De uitdaging is groot: Hoe zorg je ervoor dat een goed idee in de zorg ook écht het nieuwe normaal wordt? Met I-SITE onderzoeken we hoe waardegedreven innovaties in zorg en welzijn duurzaam geïmplementeerd kunnen worden voorbij de initiële financiering.
I-SITE = Investigating Sustainable Implementation for Transforming primary care with value-driven innovations
Ons plan van aanpak
Het probleem
De Vlaamse eerstelijnszorg is gefragmenteerd. Er is nood aan innovatie die high-value care ondersteunt. Er bestaan verschillende veelbelovende innovaties, maar die verdwijnen vaak na de initiële financiering (vaak zaaigeld met het doel om later te oogsten). De kloof tussen het ‘pilootproject’ en uiteindelijke duurzame implementatie in de praktijk blijft een kritiek knelpunt. Projectmoeheid kan optreden omdat er geen structureel vervolg komt. Daarom stellen wij ons de vraag: ‘Welke strategieën gebruiken eerstelijnszorgorganisaties en hun stakeholders om een waardegedreven innovatie duurzaam te implementeren in hun dagelijkse werking?’
Onze aanpak
We volgen Vlaamse eerstelijnsprojecten die innovaties willen implementeren systematisch op over meerdere jaren, en dat na afloop van hun zaaigeldfinanciering. Deze aanpak bouwt voort op vier jaar vooronderzoek naar implementatiedynamiek in de Vlaamse eerstelijnscontext. We analyseren deze implementatietrajecten om te begrijpen welke initiatieven overleven, welke mechanismen bepalend zijn en hoe contextuele factoren de stap naar verduurzaming beïnvloeden.
Theoretisch kader
Integratie van Normalization Process Theory (NPT), Realist Evaluation, Consolidated Framework for Implementation Research (CFIR) en Dynamic Sustainability Framework (DSF) voor robuuste theoretische triangulatie.
Impact
Met I-SITE willen we een evidence-based implementatiemodel creëren met concrete handvatten voor organisaties, beleidsmakers en zorgprofessionals die innovaties in zorg en welzijn willen verduurzamen. Op die manier willen we een brug creëren tussen onderzoek en praktijk.
En toen? Het verhaal na het verhaal.
Het pilootproject afgerond, zaaigeld gestopt, team enthousiast, resultaten veelbelovend. Maar worden de resultaten uit dit pilootproject uiteindelijk ook toegepast in de dagelijkse praktijk? I-SITE volgt wat er werkelijk gebeurt. Dit proces wordt gestructureerd aan de hand van een theoretisch kader, waarbij tijdig de vertaalslag naar de praktijk wordt gemaakt. Deze vertaalslag vindt plaats voor én met alle stakeholders die een project duurzaam kunnen helpen implementeren.
Dit theoretische kader laat ons toe om betekenisvolle elementen in de dagelijkse werking te herkennen:
1. Normalization Process Theory (NPT) helpt onderzoekers en beleidsmakers begrijpen waarom sommige innovaties “normaal” worden in de dagelijkse praktijk, terwijl andere blijven steken of verdwijnen. Een voorbeeld: Sinds de afronding van het pilootproject rond doelgerichte zorg vraagt thuisverpleegkundige An automatisch aan haar klanten 'Wat telt voor jou?'. Voor collega Bert voelt het echter nog steeds onnatuurlijk. Waarom wordt deze vraag voor sommigen routine en voor anderen niet?
2. Realist Evaluation (RE) is een evaluatiemethode die niet enkel de vraag stelt óf een innovatie werkt, maar vooral nagaat wat werkt, voor wie, in welke context, en waarom. Een voorbeeld: We stellen vast dat de vraag 'Wat telt voor jou?' de bewonerstevredenheid in WZC Zonnehof drastisch verhoogt. Maar waarom heeft deze ene vraag eigenlijk zoveel invloed op de tevredenheid? Hoe verklaren we deze resultaten? Door te weten waarom iets werkt, leren we in te schatten of dezelfde vraag ook in andere contexten zou werken.
3. Consolidated Framework for Implementation Research (CFIR) is een raamwerk dat helpt om systematisch te begrijpen welke factoren het succes of falen van de implementatie van een interventie beïnvloeden en om barrières en facilitatoren te identificeren. Zo leren we waarom een interventie wel of niet werkt in een bepaalde context. In WZC Zonnehof verhoogde de vraag ‘Wat telt voor jou?' de bewonerstevredenheid drastisch. In WZC De Regenboog maakte het echter geen verschil. Zelfde vraag, andere resultaten: waarom? Zijn er invloeden vanuit de omgeving? Is er misschien een ander beleid in de gemeente, of speelt de leiderschapsstijl van het rusthuis een rol?
4. Dynamic Sustainability Framework (DSF) verschuift de focus van een eenmalige implementatie naar een doorlopend leer- en aanpassingsproces. Duurzaamheid wordt bereikt door continue verbetering en adaptatie, niet door vast te houden aan de oorspronkelijke innovatie. 'Wat telt voor jou?' werkte perfect ... tot COVID de werkdruk verdriedubbelde in WZC De Regenboog. Sommige teams bleven de vraag stellen, andere gaven het op. Maar waarom leverde de vraag eerst zo goede resultaten op, en nu niet meer?